Sağlık gözetimini dijitalleştirir + İBYS'ye aktarır
Periyodik muayene takvimini otomatik takip
Sağlık verisi özel nitelikli — yetki bazlı erişim şart
İşyeri hekimliği yazılımı nedir, ne işe yarar?
**İşyeri hekimliği yazılımı**, bir işyerinde görevli işyeri hekiminin günlük işini dijitalleştiren programdır. İşe giriş muayenesi, periyodik sağlık kontrolü, poliklinik kaydı, reçete, sevk, aşı ve sağlık gözetimi gibi süreçleri kâğıt dosya yerine tek bir sistemde tutar; tekrar eden muayene takvimini ve eksik kalan kontrolleri görünür kılar.
Kısaca üç işi bir arada yapar: (1) sağlık kaydını standart ve aranabilir biçimde tutmak, (2) periyodik muayene tarihlerini önceden hatırlatmak, (3) bu verileri devletin sistemine (İBYS) gönderilebilir formata getirmek. Bu da işyeri hekimini ve İSG ekibini, denetimde "bu çalışanın periyodik muayenesi yapıldı mı" sorusuna kayıtla cevap verebilir hale getirir. İSG sürecinin yazılım tarafını bütünüyle ele aldığımız İSG yazılımı nasıl seçilir yazısı, bu kararı verirken iyi bir başlangıç noktasıdır.
İBYS nedir ve yazılım buna nasıl bağlanır?
İBYS, T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yürüttüğü **İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi**'dir. İşyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin ürettiği belirli sağlık gözetimi verilerinin standart bir formatta merkezî sisteme aktarılmasını amaçlar.
Uygulamada işyeri hekimliği yazılımı, ürettiği kayıtları İBYS'nin beklediği veri yapısına çevirip aktarır; böylece hekim aynı veriyi iki kez girmek zorunda kalmaz. Burada önemli olan, yazılımın güncel İBYS veri standardıyla uyumlu kalmasıdır — standart değiştiğinde yazılımın da güncellenmesi gerekir. İBYS ile sık karıştırılan, iş güvenliği uzmanı ve hekimin atama/sözleşme süreçlerinin yürütüldüğü İSG-KATİP ise ayrı bir sistemdir; bu ayrımı ve entegrasyon eksikliğinin yasal sonuçlarını İSG-KATİP entegrasyonu yoksa yasal risk yazısında ele aldık. Hangi verinin nereye, hangi sıklıkta gönderileceği güncel mevzuata ve Bakanlık duyurularına göre değişebileceğinden, kesin yükümlülük her zaman yürürlükteki düzenlemeden doğrulanmalıdır.
Periyodik sağlık muayenesi takibi: yazılımın asıl değeri
İşyeri hekimliğinin en çok aksayan tarafı, periyodik sağlık muayenelerinin zamanında yapılmasıdır. Tehlike sınıfına ve çalışanın maruz kaldığı risklere göre muayene aralıkları farklılaşır; yüzlerce çalışanı olan bir işyerinde bunu Excel veya kâğıt ajandayla takip etmek hataya çok açıktır.
İşyeri hekimliği yazılımı, her çalışan için bir sonraki muayene tarihini hesaplar ve yaklaşan/geçen kontrolleri renk kodlu biçimde öne çıkarır. Böylece "muayenesi gelmiş ama yapılmamış" çalışan denetimden önce fark edilir. Muayene aralıklarının uluslararası çerçevesi ve dayanağı için periyodik sağlık muayenesi (ILO C161) yazısına bakabilirsiniz; ancak Türkiye'deki kesin süreler ilgili yönetmelik ve tehlike sınıfına göre belirlenir.
Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veridir: KVKK boyutu
Bu noktada en kritik konu veri güvenliğidir. Çalışanın muayene bulgusu, tanısı, reçetesi ve sağlık raporu, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında **özel nitelikli (hassas) kişisel veri**dir ve sıradan kişisel veriden daha sıkı korunur.
Pratikte bu, işyeri hekimliği yazılımında şu üç ilkeyi zorunlu kılar:
- **Yetki bazlı erişim:** Sağlık verisine yalnızca işyeri hekimi ve sağlık personeli erişebilmeli; işveren, çalışanın tanısını değil yalnızca "çalışabilir/çalışamaz" sonucunu görmelidir.
- **Uygun hukuki sebep:** Verinin işlenmesi açık rıza veya kanunun öngördüğü uygun bir sebebe dayanmalıdır.
- **Gizlilik ve kayıt güvenliği:** Veriler şifreli saklanmalı, kimin neye eriştiği loglanmalıdır.
Yani iyi bir işyeri hekimliği yazılımı, hekime kolaylık sağlarken çalışanın mahremiyetini de teknik olarak korur. Bu denge kurulmazsa yazılım, kolaylık değil hukuki risk üretir.
İşyeri hekimliği yazılımında aranması gereken özellikler
Bir işyeri hekimliği yazılımı değerlendirirken şu somut sorulara bakmak faydalıdır:
- **İBYS uyumu:** Güncel İBYS veri standardına veri gönderebiliyor ve standart değişince güncelleniyor mu?
- **Periyodik muayene takvimi:** Çalışan bazında otomatik hatırlatma ve gecikme uyarısı veriyor mu?
- **Yetki ayrımı:** Sağlık verisi ile İSG verisi arasında rol bazlı erişim ayrımı net mi?
- **Raporlama:** Yıllık değerlendirme, sağlık gözetimi özeti ve denetim için gereken çıktıları üretebiliyor mu?
- **Diğer İSG modülleriyle bütünlük:** Risk değerlendirmesi, eğitim ve İSG-KATİP süreçleriyle aynı veride buluşuyor mu?
Son madde önemlidir: sağlık gözetimi tek başına değil, risk değerlendirmesi ve eğitim takibiyle birlikte anlam kazanır. İSGjet, sağlık gözetimini bu diğer İSG süreçleriyle aynı panelde birleştirmeyi hedefler; ürünün genel yaklaşımını İSGjet ana sayfasından inceleyebilirsiniz.
Kâğıt dosyadan dijitale geçişte dikkat edilecekler
Kâğıt sağlık dosyasından yazılıma geçiş, sadece veri taşımak değildir. Mevcut çalışan sağlık dosyalarının doğru kişiyle eşleştirilmesi, geçmiş muayene tarihlerinin sisteme girilmesi ve erişim yetkilerinin baştan doğru kurulması gerekir.
Geçişi sağlıklı yapmak için pratik bir sıra şudur: önce aktif çalışan listesi ve tehlike sınıfı netleştirilir, sonra her çalışan için son muayene tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi girilir, en sonunda erişim rolleri (hekim, sağlık personeli, İSG uzmanı, işveren) tanımlanır. Bu üç adım doğru kurulduğunda yazılım ilk günden itibaren hatırlatma üretmeye başlar. İSG denetimlerinde en sık eksik çıkan belgeleri ve bunları dijital takiple nasıl kapatacağınızı İSG denetiminde en çok eksik çıkan 5 belge yazısında derledik.
Özet: yazılım yükümlülüğü kaldırmaz, izlenebilir kılar
İşyeri hekimliği yazılımı, 6331 sayılı Kanun'un getirdiği sağlık gözetimi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz; o yükümlülüğü zamanında, eksiksiz ve kanıtlanabilir biçimde yerine getirmeyi kolaylaştırır. Asıl kazanım, periyodik muayenelerin kaçırılmaması, sağlık verisinin KVKK'ya uygun korunması ve denetimde her kaydın tarihiyle birlikte gösterilebilmesidir.
Kısacası doğru kurgulanmış bir yazılım, işyeri hekimini evrak yükünden kurtarıp asıl işine — çalışan sağlığını korumaya — odaklanmasını sağlar. Diğer İSG dijitalleşme başlıkları için İSGjet blog sayfasını inceleyebilirsiniz.
Özet çıkarımlar
- İşyeri hekimliği yazılımı; işe giriş/periyodik muayene, reçete, sevk ve sağlık gözetimi kayıtlarını dijitalleştirir ve İBYS'ye gönderilebilir hale getirir.
- İBYS (İş Sağlığı ve Güvenliği Bilgi Yönetim Sistemi) ile İSG-KATİP farklı sistemlerdir; yazılım güncel İBYS veri standardıyla uyumlu kalmalıdır.
- Yazılımın en somut faydası, çalışan bazında periyodik muayene takvimini otomatik takip edip gecikenleri denetimden önce göstermesidir.
- Çalışan sağlık verisi 6698 sayılı KVKK'da özel nitelikli kişisel veridir; yetki bazlı erişim, uygun hukuki sebep ve gizlilik zorunludur.
- İşveren tanıyı değil yalnızca çalışabilir/çalışamaz sonucunu görmeli; sağlık verisine erişim hekim ve sağlık personeliyle sınırlı olmalıdır.
- Kesin muayene aralıkları, gönderilecek veri ve yükümlülükler güncel mevzuata ve tehlike sınıfına göre değişir; her zaman yürürlükteki düzenlemeden doğrulanmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- İşyeri hekimliği yazılımı zorunlu mu?
- Zorunlu olan, 6331 sayılı Kanun kapsamındaki sağlık gözetimi ve kayıt yükümlülükleridir; ayrıca belirli sağlık verilerinin İBYS'ye aktarılması beklenir. Yazılım bu yükümlülükleri yerine getirmenin pratik yoludur. Çok küçük ölçekte kâğıt kayıt teorik olarak mümkün olsa da, periyodik muayene takibi ve İBYS aktarımı büyüdükçe yazılımsız yönetilemez hale gelir.
- İBYS ile İSG-KATİP aynı şey mi?
- Hayır. İSG-KATİP, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekiminin atama, sözleşme ve görevlendirme süreçlerinin yürütüldüğü sistemdir. İBYS ise işyeri hekimi ve sağlık personelinin ürettiği sağlık gözetimi verilerinin standart formatta aktarıldığı bilgi yönetim sistemidir. İkisi farklı amaçlara hizmet eder; iyi bir yazılım her ikisiyle de uyumlu çalışır.
- Çalışanın sağlık verisini işveren görebilir mi?
- Hayır. Çalışanın tanısı, muayene bulgusu ve reçetesi 6698 sayılı KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veridir ve yalnızca işyeri hekimi ile sağlık personeli erişebilir. İşveren, bu verinin içeriğini değil; yalnızca işe uygunluk sonucunu (çalışabilir/çalışamaz, varsa kısıtlama) görmelidir. Yazılımın yetki ayrımı tam da bunu sağlamak içindir.
- Periyodik sağlık muayenesi ne sıklıkla yapılır?
- Periyodik muayene aralığı, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışanın maruz kaldığı risklere göre belirlenir; tek bir sabit süre yoktur. Yüksek riskli işlerde aralık daha kısadır. Kesin süreler ilgili yönetmeliğe göre değiştiğinden, her çalışan için doğru aralık güncel mevzuat ve işyeri hekiminin değerlendirmesiyle belirlenmelidir. Yazılımın rolü, belirlenen bu aralığı otomatik takip etmektir.
- İşyeri hekimliği yazılımı seçerken neye dikkat etmeliyim?
- Öncelikle güncel İBYS veri standardına uyum ve standart değiştikçe güncellenme; ardından çalışan bazında periyodik muayene hatırlatması, sağlık verisi için rol bazlı erişim ayrımı, denetime uygun raporlama ve diğer İSG modülleriyle (risk değerlendirmesi, eğitim) bütünlük. Sağlık verisinin şifreli saklanması ve erişim loglarının tutulması da olmazsa olmazdır.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim: 2026-06-30)
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6698&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (erişim: 2026-06-30)
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — Resmî İnternet Sitesi. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.csgb.gov.tr/ (erişim: 2026-06-30)