İşyeri Hekimi Çalışma Saati Nasıl Hesaplanır? 6331 Rehberi

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenin işyeri hekimi çalıştırma zorunluluğunu açıkça düzenler. Ancak uygulamada en çok karışıklık yaratan nokta, hekimin kaç saat görev yapması gerektiğidir. Bir şirkette işyeri hekimi "kayıtlarda var" fakat fiili hizmet süresi yönetmeliğin gerektirdiğinin altında kalıyorsa, bu durum hem çalışan sağlığı açısından ciddi bir boşluk oluşturur hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişi tarafından tespit edildiğinde önemli idari yaptırımlara yol açar.

Hesaplama formülünü doğru uygulamak; hem yasal uyumu sağlar hem de sağlık gözetim bütçesini gerçekçi biçimde planlamayı mümkün kılar. İşyeri hekimliği, yalnızca periyodik muayene değildir; sağlık riski tespiti, maruziyet izleme ve çalışanın mesleki sağlık dosyasının sürdürülmesi gibi sürekli görevleri kapsar. Tüm bu görevlerin fiilen yerine getirilebilmesi, yeterli çalışma saatinin güvence altına alınmasına bağlıdır. Bu rehber, İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (RG: 20.07.2013, No: 28713) ile 6331 Sayılı Kanun'un ilgili maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır.

İşyeri hekimi çalışma saatini düzenleyen üç temel kaynak şunlardır:

• **6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (2012)** — Madde 6: İşverenin işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğünü ve asgari nitelikleri belirler.
• **İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik (RG 20.07.2013, No: 28713)** — Madde 12: Tehlike sınıfına göre aylık asgari hizmet sürelerini ve "ayda en az iki ziyaret" kuralını içerir.
• **6331 Sayılı Kanun Madde 26** — İdari para cezalarını düzenler; yükümlülük yerine getirilmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımların çerçevesini çizer.

Yönetmelik, çalışan başına düşen aylık asgari hizmet süresini tehlike sınıfına göre farklılaştırmaktadır. Bu nedenle hesaplamanın ilk adımı daima işyerinin tehlike sınıfını doğru tespit etmektir.

Türkiye'de iş yerleri üç tehlike sınıfına ayrılmaktadır: **az tehlikeli**, **tehlikeli** ve **çok tehlikeli**. Sınıflandırma, işyerinin NACE Rev.2 faaliyet koduna göre ÇSGB tarafından yayımlanan İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nden belirlenir.

Örnekler: - Ofis, muhasebe, yazılım geliştirme → **Az tehlikeli** - Metal ürünleri imalatı, inşaat boya, gıda işleme → **Tehlikeli** - Maden çıkarma, patlayıcı madde üretimi, yüksek gerilim tesisi → **Çok tehlikeli**

Aynı adreste birden fazla NACE kodu kapsamında faaliyet yürütülüyorsa, işyerinin ağırlıklı faaliyeti esas alınır. Bu belirlemeyi yanlış yapmak, hesaplanan çalışma saatini sistematik olarak hatalı kılar; dolayısıyla tehlike sınıfı teyidini ÇSGB'nin güncel tebliğinden yapmak gerekir. Bu konuda daha kapsamlı bir değerlendirme için işyerinde tehlike sınıfı ve sınıflandırma sürecini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Yönetmelik Madde 12 kapsamında aylık asgari hizmet süreleri şu şekilde belirlenmiştir:

| Tehlike Sınıfı | Çalışan Başına Aylık Asgari Süre | |---|---| | Az tehlikeli | 4 dakika | | Tehlikeli | 6 dakika | | Çok tehlikeli | 8 dakika |

Hesaplama formülü:

**Toplam aylık hizmet süresi (dakika) = Çalışan sayısı × Sınıfa göre dakika**

Sonucu saate çevirmek için 60'a bölünür. Ayrıca yönetmelik, bulunan süreden bağımsız olarak hekimin ayda en az iki kez işyerinde bulunmasını zorunlu tutar.

**Örnek 1 — Az Tehlikeli, 80 Çalışan:** 80 × 4 = 320 dakika → 5,3 saat/ay. Ay içinde en az iki ziyaret planlanmalıdır.

**Örnek 2 — Tehlikeli, 150 Çalışan:** 150 × 6 = 900 dakika → 15 saat/ay. Haftaya yaklaşık 3,5 saat karşılık gelir.

**Örnek 3 — Çok Tehlikeli, 200 Çalışan:** 200 × 8 = 1.600 dakika → 26,7 saat/ay. Bu durumda yarı zamanlı bir istihdam modeli yeterli olmayabilir.

Yönetmelik ayrıca işyerinde 2.000'den fazla çalışan bulunması hâlinde, her 2.000 kişi için tam zamanlı bir işyeri hekimi görevlendirilmesi gerektiğini hükme bağlar.

Hesabı yaparken dikkat edilmesi gereken nokta: Çalışan sayısı, fiilen çalışan kişileri kapsar; devamsız, ücretsiz izindeki veya geçici iş ilişkisiyle başka bir işyerinde görevlendirilen personelin durumu sözleşme hükümlerine ve SGK sicil bilgilerine göre değerlendirilmelidir.

Pratik bir kontrol noktası olarak şunu da belirtmek gerekir: Hesaplamanın sonucu ondalıklı çıktığında (örneğin 5,3 saat) yönetmelik, bir alt tam saate yuvarlamayı değil, tam olarak hesaplanan sürenin karşılanmasını öngörür. Bu nedenle aylık planlamada saat toplamını yuvarlayarak eksik bırakmak yerine, gerçek dakika karşılığını takvime yazmak daha güvenli bir yaklaşımdır.

Pek çok işveren, işyeri hekimini kendi bünyesinde istihdam etmek yerine Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi (OSGB) ile hizmet alımı yoluyla çalıştırmayı tercih eder. Bu modelde hesaplama formülü değişmez; çalışma saati yükümlülüğü OSGB sözleşmesine yansıtılmalıdır.

Uygulamada sıkça karşılaşılan bir sorun şudur: OSGB ile yapılan sözleşmede toplam hizmet saati yeterli görünse de hekim, bu saatin bir bölümünü farklı işyerleri arasında paylaştırdığından fiilen işyerinize düşen süre yönetmeliğin altında kalabilir. Bu nedenle sözleşmede "toplam saat" değil, işyerinizde hizmet saatinin açıkça belirlenmesi ve her ziyaretin imzalı tutanakla kayıt altına alınması önemlidir.

ISGJet'in sağlık gözetimi modülü, hekimin her ziyaret için sisteme girdiği tarih, saat ve gerçekleştirilen faaliyetleri (muayene, danışma, rapor) kaydeder. Böylece hem aylık saat toplamı anlık görülebilir hem de müfettiş denetiminde sunulacak denetim izi otomatik olarak oluşur.

İSG-KATİP entegrasyonu ve dijital kayıt yönetimi hakkında daha fazla bilgi için işyeri hekimliği yazılımı ve İBYS entegrasyonu rehberine başvurabilirsiniz.

6331 Sayılı Kanun'un 26. maddesi, işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğüne aykırı davranan işverenlere idari para cezası öngörür. 2026 yılı için geçerli asgari ücret güncellemeleriyle birlikte yeniden belirlenen ceza tutarları, işyerinde çalışan sayısına ve ihlalin niteliğine göre farklılaşmaktadır.

Çalışan başına hesaplanan minimum sürenin altında kalınması, hekime hiç görevlendirme yapılmaması ile eşdeğer değildir; ancak fiili saatin belgelenemiyor olması denetimde aynı riski doğurur. Müfettiş, işyerinin sağlık gözetim kayıtlarını incelediğinde;

• Hekimin imzasız ziyaret tutanağı,
• Periyodik muayene belgelerinde tarih boşlukları,
• İBYS sistemine aktarılmamış sağlık kayıtları

görürse eksik hizmet tespiti yapabilir ve ceza yazabilir. Öte yandan ceza maddi yaptırımla sınırlı kalmaz; tekrarlayan ihlallerde işyeri faaliyetinin durdurulmasına kadar gidebilecek yaptırımlar da gündeme gelebilir.

Bu riskleri en aza indirmenin pratik yolu, işyeri hekiminin her ziyaretini kağıt tutanakla değil, zaman damgalı dijital kayıtla belgelemek ve bu kayıtları merkezi bir sistemde saklamaktır. 2026 yılı itibarıyla idari para cezalarının %49 oranında arttığını ve müfettişlerin öncelikli belge taleplerini 2026 İSG idari para cezaları rehberinde bulabilirsiniz.

ISGJet, işverenin ve OSGB'nin sağlık gözetimine ilişkin tüm süreci tek platformda yönetmesine olanak tanır. Sağlık gözetimi modülünün işyeri hekimi çalışma saati yönetimine katkısı şu alanlarda somutlaşır:

**Çalışma saati takibi:** Hekim, her ziyarette sisteme giriş yapar; platform aylık kümülatif saati gerçek zamanlı hesaplar ve minimum eşiğe ne kadar kaldığını gösterir.

**Periyodik muayene hatırlatıcısı:** Tehlike sınıfına ve işin niteliğine göre periyodik muayene tarihleri otomatik planlanır; gecikme riskinde bildirim gönderilir.

**Denetim kanıtı:** Her ziyaretin tarih, saat ve içeriği değiştirilemez kayıt olarak saklanır; müfettiş denetiminde tek tıkla dışa aktarılabilir.

**ReçeteJet ile sağlık dosyası köprüsü:** ISGJet güvenlik dosyasını yönetirken, işyeri hekiminin oluşturduğu sağlık dosyası için ReçeteJet entegre bir çözüm sunar. Hekim muayene bulgularını, ilaç önerilerini ve sağlık raporlarını ReçeteJet üzerinde dijital olarak kayıt altına alır; bu kayıtlar çalışanın bireysel sağlık dosyasında güvenli biçimde saklanır. İki ürün bir arada kullanıldığında güvenlik dosyası ile sağlık dosyası arasındaki boşluk kapanır ve bütünleşik bir iş sağlığı kayıt sistemi oluşur.

Çalışma saati hesabını manuel Excel tablosunda tutmak yerine bu süreci otomasyona taşımak, hem insan hatasını ortadan kaldırır hem de denetim öncesi hazırlık sürecini büyük ölçüde kısaltır. Özellikle birden fazla şubesi veya çok tehlikeli tehlike sınıfında üretim tesisi olan şirketlerde, her birim için ayrı hekim atanmasını ve bu atamaların merkezi sistemde izlenmesini sağlamak kritik önem taşır. ISGJet'in çok lokasyonlu yapısı, farklı tehlike sınıflarındaki her birimi kendi parametreleriyle takip edecek şekilde yapılandırılabilir; bu sayede genel müdürlük düzeyinde tek ekrandan tüm işyerlerinin uyum durumu izlenebilir.

Yıllarca aynı işyerinde çalışan İSG profesyonelleri bile zaman zaman şu hatalarla karşılaşır:

• **Geçici/mevsimlik işçileri formüle dahil etmemek:** Yönetmelik, istihdam statüsünden bağımsız olarak fiilen işyerinde çalışan herkesi kapsar.
• **Formüldeki "aylık" ifadesini yıllığa dönüştürüp eksik ayları görmezden gelmek:** Hesaplama aya özgüdür; yoğun aylarda artan çalışan sayısı saati de artırır.
• **"Ayda en az iki ziyaret" koşulunu toplam saate eşitlemek:** Bu eşik, saat hesabının yerini almaz; ikisi ayrı ayrı sağlanmalıdır.
• **Farklı sınıflardaki birimler için tek hesap yapmak:** Aynı grup bünyesinde az tehlikeli idare binası ile çok tehlikeli üretim tesisi varsa, her birim için ayrı hesaplama yapılmalıdır.

Doğru uygulama için önerilen adımlar: 1. İşyerinin güncel NACE kodunu ÇSGB tebliğinden doğrulayın. 2. Aylık ortalama değil, her ayın başındaki gerçek çalışan sayısını kullanın. 3. Formül sonucunu yazılı olarak belgeleyin ve OSGB sözleşmesine yansıtın. 4. Hekimin her ziyaretini imzalı tutanak veya dijital kayıtla belgeleyin. 5. Aylık saat toplamını dönem sonunda karşılaştırın; eksikse sonraki ayın planına telafi süre ekleyin.

Bu adımları sistematik biçimde sürdürmek için ISGJet'in sağlık yönetimi özelliklerini demo ortamında incelemenizi öneririz.