OSGB mi, Bünyede İSG mi? 2026 Maliyet ve Yasal Uyum Karşılaştırması

"OSGB mi tutsak, bünyeye mi alsak?" sorusu her KOBİ'nin aklına gelir. Ancak bu sorunun tek bir doğru cevabı yoktur; yanıt üç değişkene bağlıdır: **tehlike sınıfı**, **çalışan sayısı** ve **sektörün gerektirdiği uzmanlık yoğunluğu**.

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işyerlerini az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç sınıfa ayırır. Bu sınıf, hem gerekli hizmet saatini hem de uzman niteliğini doğrudan etkiler. Yanlış modeli seçmek yalnızca para kaybına değil, denetimde idari para cezasına ve —daha önemlisi— çalışan sağlığında onarılması güç açıklara yol açar.

Bu yazıda her iki modelin maliyet anatomisini gerçek çerçevede ele alıyor, hangi koşulda hangisinin öne çıktığını somut olarak gösteriyoruz.

6331 sayılı Kanun'un 6. maddesi, işverenin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini iki yoldan birini kullanarak karşılayabileceğini düzenler: (1) OSGB'lerden hizmet satın almak veya (2) kendi bünyesinde iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi istihdam etmek.

Hizmet alım sürelerini ise **İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik** ile **İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik** belirler. Saatlik asgari hizmet süreleri tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre farklılaşır.

**Önemli eşikler:** - Az tehlikeli işyerlerinde işyeri hekimi için aylık çalışan başına asgari 5 dakika; - Tehlikeli işyerlerinde 10 dakika; - Çok tehlikeli işyerlerinde 15 dakika hizmet zorunluluğu bulunur.

İş güvenliği uzmanı için de benzer saatlik minimumlar tanımlanmıştır. Bu saatlerin altına düşen OSGB sözleşmesi, yasal minimum karşılamaz; denetimde ceza riski doğurur. İşverenin "OSGB tutuyorum" demesi tek başına yeterli değildir; **hizmetin içeriği, tutanakları ve süreleri denetçi için belgelenebilir olmak zorundadır.**

6331 Madde 26 kapsamında 2026 yılı için güncellenen idari para cezaları önemli rakamlara ulaşmaktadır. Ayrıntılar için 2026 İSG İdari Para Cezaları yazısına bakabilirsiniz.

OSGB hizmetinin cazip görünen yönü, sabit aylık ücret karşılığında yasal yükümlülüğü devretme kolaylığıdır. Ancak fiyatın altında kalan kalemler çoğunlukla göz ardı edilir.

**Aylık OSGB hizmet bedeli (2026 piyasa bandı, vergi hariç):** - Az tehlikeli, 1-10 çalışan: 1.500–3.000 TL - Az tehlikeli, 11-50 çalışan: 3.000–6.500 TL - Tehlikeli, 1-50 çalışan: 5.000–12.000 TL - Çok tehlikeli, 1-50 çalışan: 8.000–18.000 TL

Bu rakamlar piyasa gözlemlerine dayalı genel bir aralıktır; bölge, uzmanlık niteliği ve OSGB kapasitesine göre değişir. KDV dahil fiyatlar %20 daha yüksek olacaktır.

**OSGB ile gelen gizli maliyetler:** - Risk değerlendirmesi güncelleme ücretleri (yıllık veya olay bazlı) - Acil durum tatbikatı koordinasyonu için ek ücret talepleri - Ölçüm ve analiz hizmetleri (gürültü, aydınlatma, kimyasal ortam) için ek faturalar - Sözleşme dışı kalan eğitimler

Bir OSGB sözleşmesini imzalamadan önce **hangi hizmetlerin paket dahilinde, hangilerinin ekstra** olduğunu madde madde netleştirmek kritiktir. Ucuz görünen temel paket, gerçekte pahalıya dönüşebilir.

Bünyeye İSG uzmanı almak, tam kontrol ve sürekli erişim sağlar; ancak maliyet yapısı birden fazla kalemden oluşur.

**İş güvenliği uzmanı (C sınıfı, brüt asgari maaş + yan haklar, 2026):** - Brüt ücret: 35.000–55.000 TL/ay (deneyime ve bölgeye göre değişir) - İşveren SGK payı (%20,5): ~7.175–11.275 TL - İşveren işsizlik sigortası (%2): ~700–1.100 TL - **Toplam işveren maliyeti: ~43.000–67.000 TL/ay**

**İşyeri hekimi (kısmi süreli, ortak hizmet dışı bünyeye alma durumu):** - Kısmi süreli hekim gideri 2026'da sektöre ve şehre göre önemli farklılık gösterir; İstanbul'da tam zamanlı işyeri hekimi brüt maliyeti 70.000–110.000 TL/ay bandına oturabilir.

**Ekipman ve altyapı:** - İlk yatırım: revir ekipmanı, ilk yardım malzeme deposu, ölçüm cihazları — 30.000–80.000 TL (tek seferlik) - Yıllık bakım ve sarf: 10.000–25.000 TL

**Gizli maliyet:** Bünyede uzman istihdam etmek, uzmana yönelik sürekli eğitim, belgeleme altyapısı ve zaman yönetimi sorumluluğunu da işverene yükler. İSG-KATİP kayıt yükümlülükleri yerine getirilmezse bünyede uzman da ceza riski yaratır.

İki model arasındaki tercih büyük ölçüde çalışan sayısı ve tehlike sınıfı kesişiminde netleşir.

**OSGB'nin avantajlı olduğu koşullar:** - Az tehlikeli sınıfta, 50 çalışanın altındaki işyerleri. Bu ölçekte aylık OSGB bedeli, bir uzmanın tam zamanlı istihdam maliyetinin çok altında kalır. - Bünyede yetkin adayı bulmak ve tutmak güçse; İSG uzmanı sirkülasyonunun yüksek olduğu sektörlerde OSGB sürekliliği sağlar. - Farklı uzmanlıklar gerektiren (kimyasal, ergonomi, yangın) çok boyutlu risklerin bulunduğu ama küçük ölçekli işyerlerinde; OSGB çatısı altında farklı uzmanlara erişim daha kolaydır.

**Bünyede uzmanın avantajlı olduğu koşullar:** - Tehlikeli veya çok tehlikeli sınıfta, 100 çalışanı aşan işyerleri. Bu ölçekte yasal minimum saatler OSGB'nin maliyetini yukarı taşır; bünyede uzman daha maliyet etkin hale gelir. - Sürekli saha varlığı gerektiren dinamik risklerin bulunduğu üretim, inşaat ve madencilik tesisleri. OSGB uzmanının ayda birkaç saatte gelmesi, gündelik risk değişimini yakalamaya yetmez. - Çok sayıda alt işveren / taşeron barındıran işyerleri; koordinasyonun kalıcı bir uzman tarafından yürütülmesi hem etkinliği hem de hukuki sorumluluğu netleştirir.

**Melez model:** Bazı işletmeler bünyede tam zamanlı iş güvenliği uzmanı tutarken işyeri hekimliği için OSGB'den kısmi hizmet alır. Bu seçenek, özellikle tehlikeli sınıftaki orta ölçekli işletmeler için hem esneklik hem de maliyet dengesi sunar.

Hangi faaliyetin hangi sınıfa girdiği Çalışma Bakanlığı tebliğ listesinde tanımlanmıştır; belirli olmayan durumlarda Bakanlık'a yazılı başvuru yapılması önerilir.

6331 ve ilgili yönetmelikler, tehlike sınıfı ve çalışan büyüklüğüne göre kimin ne kadar İSG hizmeti alması gerektiğini düzenler. Yükümlülük eşiklerine ilişkin ayrıntılı tablo için Kaç Çalışandan İSG Uzmanı ve İşyeri Hekimi Zorunlu? yazısına bakabilirsiniz.

Burada temel kuralı özetlemek gerekirse: **Her tehlike sınıfında, her büyüklükte işyeri iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorundadır.** Farklılaşan şey bu hizmetin nasıl karşılandığıdır: OSGB yoluyla mı, yoksa bünyede istihdam yoluyla mı?

10'dan az çalışanı olan çok tehlikeli ve tehlikeli sınıf işyerlerinde işverenin kendisi iş güvenliği uzmanı belgesi almak kaydıyla bu görevi üstlenebileceğine dair özel bir düzenleme bulunmaktadır; ancak bu seçenek, ciddi bir zaman ve uzmanlık yatırımı gerektirir ve çoğu KOBİ için pratik değildir.

OSGB tutsanız da bünyede uzman istihdam etseniz de yasal yükümlülüklerin somut belgelere dönüşmesi zorunludur. İSG-KATİP'e kayıtlı sözleşmeler, düzenli güncellenen risk değerlendirme belgeleri, eğitim tutanakları, periyodik ölçüm raporları, ramak kala bildirimleri ve acil durum tatbikat kayıtları hem OSGB denetimleri hem de Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı müfettişleri için hazır olmalıdır.

Kağıt dosyayla yürütülen bir sistem, bu gereklilikleri karşılamak için giderek yetersiz kalmaktadır. Belgelerin güncel tutulmaması, kritik bir denetimde işvereni zor durumda bırakır. OSGB şirketi denetimde belgeler sağlayamazsa, sorumluluk nihai olarak **işverene** döner.

IsgJet, hem OSGB hem de bünyede uzman modelini dijital altyapıyla destekler. Risk değerlendirmeleri, eğitim takibi, KKD/EKD dağıtım kayıtları, ramak kala bildirimleri ve İSG-KATİP entegrasyonu tek bir güvenlik dosyasında bir araya gelir. İSG yazılımı seçerken neye bakmalısınız? sorusunu yanıtlayan rehberimiz bu süreçte yol gösterebilir.

**Sağlık dosyası tarafında:** Çalışanların periyodik muayene sonuçları, maruziyet geçmişi ve sağlık gözetim kayıtları için kardeş ürün ReçeteJet işyeri hekimliği yazılımı devreye girer. IsgJet güvenlik dosyasını yönetirken ReçeteJet sağlık dosyasını üstlenir; bu iki sistem birlikte çalışan profilini eksiksiz kapatır.

İki model arasındaki tercihi basitleştiren bir çerçeve şu soruları cevaplamakla başlar:

**1. Tehlike sınıfınız nedir?** Az tehlikeli ve 50 çalışan altındaysanız OSGB finansal açıdan genellikle daha uygun maliyetlidir.

**2. Uzmana ne sıklıkta ihtiyaç duyuyorsunuz?** Risk olaylarının, ramak kala bildirimlerinin ve denetimlerin sık yaşandığı yoğun üretim ortamlarında kalıcı bünyede uzman daha işlevseldir.

**3. Süreç sahipliğini kim alacak?** OSGB tutmak "yetkiyi devreder" gibi hissettirse de yasal sorumluluk her zaman işverende kalır. OSGB'yi yönetmek için bir koordinasyon kapasitesi gerekmektedir.

**4. Uzun vadeli büyüme planınız var mı?** Çalışan sayısı önümüzdeki iki yılda artacaksa, bünyede uzmanla kurulan sistem kademeli büyümeye daha kolay adapte olur.

İki modeli de değerlendirdikten sonra, seçim ne olursa olsun dijital belgeleme altyapısı kurmak en kritik adımdır. Sisteminizi nasıl kurabileceğinizi görmek için IsgJet demo sayfasını inceleyebilirsiniz.