İşyeri Tehlike Sınıfı Nedir, Nasıl Belirlenir? Kapsamlı Rehber

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Türkiye'deki tüm işyerlerini ortak bir risk çerçevesine oturtmak için tehlike sınıfı kavramını temel yapı taşı olarak kullanır. Kanun lafzında tehlike sınıfı bir derecelendirme sistemi olmaktan öte; işyerinin hangi kurallara tabi olacağını, kaç dakika ISG hizmeti alacağını, hangi aralıklarla sağlık gözetimi yapacağını ve idari para cezalarının hangi tavanla uygulanacağını belirleyen bir anahtar işlev görür.

Bir işyerinin tehlike sınıfını bilmeden ISG planı yapmak, yükümlülükleri gözden kaçırmanın en kısa yoludur. Müfettiş denetiminde eksik sınıf kaydı ya da yanlış sınıfa göre atanmış ISG uzmanı saati, idari para cezası ve durdurma kararlarına kapı açar. Bu nedenle tehlike sınıfını doğru saptamak, bir ISG yazılımının kurulumundaki ilk adım olduğu kadar işyerinin tüm uyum sürecinin de başlangıç noktasıdır.

**6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 9. maddesi**, tehlike sınıflarının belirlenmesini ve bu sınıflara ilişkin usul ile esasların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağlar.

Bu yetkiye dayanılarak yayımlanan **İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği** (güncel versiyonu Resmi Gazete'de yayımlanan güncellemelerle birlikte geçerlidir), Avrupa Birliği'nin NACE Rev.2 sınıflandırma sistemini esas alarak her ekonomik faaliyet kodunu üç sınıftan birine atar. Tebliğ, yaklaşık 800'ü aşkın NACE alt kodunu kapsar; bu nedenle sınıf tespiti için işyerinin fiili ana faaliyetini doğru NACE koduyla eşleştirmek zorunludur.

SGK işyeri kayıt işlemlerinde bildirilen NACE kodu, Çalışma Bakanlığı'nın İSG-KATİP sistemiyle otomatik olarak eşleştirilir. Ancak şirket birden fazla faaliyet yürütüyorsa, ana üretim ya da hizmet faaliyetini yansıtan kod esas alınır. Tali faaliyetlerin baskın riskler doğurduğu durumlarda ise SGK ya da Bakanlık denetmeninin değerlendirmesi belirleyici olabilir.

**Az Tehlikeli Sınıf:** Ofis çalışması, finans, eğitim ve sağlık hizmetlerinin büyük bölümü gibi fiziksel tehlike düzeyi görece düşük faaliyetleri kapsar. Bu sınıftaki işyerlerinde yasal gereklilikler en alt eşikte belirlenir; örneğin belirli çalışan sayısının altında kalan az tehlikeli işyerleri için ISG uzmanı atama zorunluluğu daha geç devreye girer.

**Tehlikeli Sınıf:** Metal işleme, tekstil üretimi, gıda imalatı, inşaat dışı imalat sektörlerinin bir kısmı bu sınıfa girer. Orta düzey mekanik, kimyasal ya da ergonomik riskler içerir. ISG uzmanı ve işyeri hekimi çalışma saatleri az tehlikeli sınıfa kıyasla belirgin biçimde artar.

**Çok Tehlikeli Sınıf:** Madencilik, patlayıcı imalatı, kimya sanayi, inşaat şantiyeleri, metal dökümhaneleri ve benzeri faaliyetler bu kategoriye girer. Kaza olasılığının ve ağırlığının en yüksek olduğu sektörler burada yer alır. Yasal yükümlülükler en kapsamlı haliyle uygulanır; çalışma süreleri ve belge gereklilikleri diğer sınıflara göre önemli ölçüde artar.

Bu üç sınıf arasındaki fark yalnızca teorik değildir. Aynı sayıda çalışanı olan iki işyerinden biri az tehlikeli, diğeri çok tehlikeli sınıfta yer alıyorsa, ikincisi ISG uzmanı ve işyeri hekimi için çok daha fazla çalışma saati ayırmak zorundadır.

Tehlike sınıfını belirlemek için izlenmesi gereken adımlar şöyle sıralanabilir:

**1. Fiili faaliyetin tespiti:** İşyerinin en yüksek çalışan sayısı ya da en fazla tehlike oluşturan bölümünde yürütülen ana faaliyet belirlenir.

**2. NACE kodu araştırması:** Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) NACE Rev.2 rehberinden veya SGK'nın İşyeri Tescil belgelerinden işyerine atanmış kod öğrenilir.

**3. Tebliğ eşleştirmesi:** İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği listesinde ilgili NACE kodu aranır ve sınıf tespit edilir.

**4. İSG-KATİP kaydı:** Tespit edilen sınıf, Çalışma Bakanlığı'nın İSG-KATİP sistemi üzerinden kayıt altına alınır. ISG uzmanı ya da işyeri hekiminin sisteme girişi bu kayıt bilgisiyle tutarlı olmak zorundadır.

Pratik bir ipucu: aynı binada farklı tehlike sınıfına giren birimler bulunuyorsa, her birimin ayrı ISG değerlendirmesine tabi tutulması gerekip gerekmediği konusunda SGK'ya kayıtlı NACE kodlarının bütününe bakılmalıdır. İSG-KATİP entegrasyonunun nasıl kurulduğunu ve eksik kaydın yarattığı yasal riskleri ayrıntılı olarak ele aldık.

Tehlike sınıfı belirlendiğinde ardından gelen yükümlülük zinciri hem sayısal hem de niteliksel farklılıklar içerir.

**ISG Uzmanı Çalışma Süresi**

İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik ile İş Güvenliği Uzmanlarının Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, sınıfa göre aylık asgari çalışma sürelerini net olarak belirler:

• Az tehlikeli işyerlerinde ISG uzmanı için aylık **asgari 10 dakika/çalışan**,
• Tehlikeli işyerlerinde **asgari 20 dakika/çalışan**,
• Çok tehlikeli işyerlerinde **asgari 40 dakika/çalışan** çalışma süresi öngörülür.

Bu süreler, ISG uzmanının fiilen işyerinde geçirdiği zamanı değil; işyerine tahsis edilmesi gereken toplam aylık hizmet süresini ifade eder. Örneğin 50 çalışanı olan çok tehlikeli bir işyeri için aylık minimum 2000 dakika, yani yaklaşık 33 saatlik ISG uzmanı hizmeti öngörülür.

**İşyeri Hekimi Çalışma Süresi**

Aynı yönetmelik kapsamında işyeri hekimine ilişkin süreler de sınıfa göre değişir. İşyeri hekimi için öngörülen asgari çalışma süreleri ISG uzmanıyla paralel bir yapı izler; sınıf yükseldikçe hekimin ayırması gereken süre de artar. İşyeri hekimi çalışma saatlerinin nasıl hesaplandığına ve 6331 yönetmeliğiyle bağlantısına dair kapsamlı bir rehber hazırladık.

**Periyodik Sağlık Muayeneleri**

Periyodik sağlık muayenesi aralıkları tehlike sınıfına doğrudan bağlıdır:

• Az tehlikeli işyerlerinde **5 yılda bir**,
• Tehlikeli işyerlerinde **3 yılda bir**,
• Çok tehlikeli işyerlerinde **yılda bir** periyodik muayene zorunludur.

Ek olarak bazı özel mesleki maruziyet (gürültü, kimyasal, iyonizan radyasyon vb.) söz konusuysa bu aralıklar ilgili özel yönetmelikler çerçevesinde daha da kısalabilir. Gürültüye maruz kalan çalışanlar için odyometrik testler, kimyasal madde kullananlar için biyolojik izleme gibi ek muayene türleri de tehlike sınıfından bağımsız olarak devreye girebilir.

**ISG Uzmanı Belge Sınıfı ve İşyeri Uyumu**

ISG uzmanı sertifikaları A, B ve C olmak üç sınıfa ayrılır. Çok tehlikeli işyerlerinde yalnızca A sınıfı belgeye sahip uzmanlar görev alabilir; tehlikeli işyerlerinde A veya B sınıfı kabul edilir. Az tehlikeli işyerlerinde ise C sınıfı dahil tüm belge düzeyleri geçerlidir. Bu kural, tehlike sınıfının ISG uzmanı atamasındaki kalite güvencesini de kapsadığını gösterir.

**Acil Durum Planı ve Tatbikat**

Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinde acil durum planı güncelleme periyotları ve tatbikat sıklığı daha sık tutulması gereken bir takvime bağlanır. Çok tehlikeli sınıftaki büyük işyerlerinde risk değerlendirmesinin belirli koşulların değişmesiyle birlikte derhal güncellenmesi beklenir. Bu zorunluluk, tehlike sınıfının salt bir kayıt olmadığını; operasyonel İSG takvimini de şekillendirdiğini açıkça ortaya koyar.

İşyerinin gerçekte çok tehlikeli sınıfta olmasına karşın tehlikeli sınıf olarak kayıtlı tutulduğunun müfettiş tarafından tespiti, 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi kapsamında çeşitli idari yaptırımları gündeme getirir. Özellikle şu durumlarda uygunsuzluk tespiti kolaylaşır:

• ISG uzmanına ayrılan aylık sürenin fiili sınıfın gerektirdiği minimumun altında kalması,
• İşyeri hekimi hizmetinin sınıfa göre eksik planlanmış olması,
• Periyodik muayene aralıklarının yanlış sınıfa göre belirlenmesi.

2026 yılı itibarıyla yeniden değerleme katsayılarıyla güncellenen idari para cezaları, sınıfa göre eşiği aşmayan işyerlerine bile ciddi mali yük oluşturabilir. Nitekim 2026 yılı için yayımlanan güncel ceza miktarları, hatalı ISG-KATİP kaydının doğrudan artırdığı kümülatif risk anlamına gelir.

Bunun yanında iş mahkemelerinde çalışan tarafından açılan davalarda, işverenin yükümlülüklerini yanlış sınıfa göre belirlemiş olması, kusur ağırlığının artmasına yol açabilir. Bu risk, tehlike sınıfının yalnızca idari bir kayıt olmadığını; hukuki sorumluluk zincirinin de başlangıç noktası olduğunu gösterir.

Tehlike sınıfına göre farklılaşan bu yükümlülüklerin tamamını kağıt üzerinde takip etmek, özellikle birden fazla lokasyonu ya da farklı sınıflara giren birimler barındıran işyerlerinde pratik olmaktan çıkmaktadır. ISGJet, tehlike sınıfını sistemin temel parametresi olarak ele alır: sınıf bir kez tanımlandıktan sonra ISG uzmanı ve işyeri hekimi çalışma süreleri, periyodik muayene takvimi ve risk değerlendirme güncelleme hatırlatıcıları sınıfa uygun biçimde otomatik yapılandırılır.

Çalışan ekleme ya da sınıf değişikliği gibi güncellemeler sistemde yansıtıldığında, tüm takvimler ve yükümlülük hesaplamaları buna göre otomatik revize edilir. Böylece müfettiş denetiminde sunulması gereken belgeler her zaman güncel ve eksiksiz kalır.

Sağlık gözetimi boyutunda ise ReçeteJet, işyeri hekiminin yönettiği sağlık dosyasını dijital ortamda tutar. ISGJet'in ISG dosyası ile ReçeteJet'in sağlık dosyası birlikte kullanıldığında, müfettiş tarafından istenen mesleki maruziyet-muayene bağlantısı kolaylıkla belgelenir.

Tehlike sınıfınıza göre ISGJet'in nasıl yapılandırılacağını görmek isterseniz demo sayfasını inceleyebilirsiniz.

**Tehlike sınıfı değişebilir mi?**

Evet. İşyerinin faaliyet konusu değişirse ya da SGK kayıtlarındaki NACE kodu güncellenmesi gerekiyorsa sınıf da değişir. Yeni bir üretim hattı eklenmesi, farklı bir faaliyet koluna geçiş veya şube açılması bu değişimi tetikleyebilir.

**Alt işveren (taşeron) çalıştırıldığında sınıf nasıl belirlenir?**

Alt işverenin çalışanları, asıl işin yapıldığı alanda çalışıyorsa asıl işverenin işyeri tehlike sınıfı esas alınır. Alt işverenin kendi kayıtlarındaki NACE kodu farklı olsa bile, fiilen gerçekleştirilen iş ve çalışılan ortam belirleyici olur.

**İdari ofis ile üretim bölümü aynı adreste ise sınıf ne olur?**

Aynı adreste farklı nitelikte faaliyetler yürütülüyorsa baskın riski oluşturan faaliyet esas alınır. Üretim bölümü çok tehlikeli ise, ofis çalışanları aynı fiziksel alanda bulunmasa bile işyerinin tamamı genellikle çok tehlikeli sınıfta değerlendirilir. Bu konuda Çalışma Bakanlığı yazılı görüşü veya bölge müdürlüğü rehberliği takip edilmelidir.

**Çalışan sayısı sınıfı etkiler mi?**

Tehlike sınıfını doğrudan etkilemez; sınıf faaliyete bağlıdır. Ancak çalışan sayısı, ISG uzmanı atama zorunluluğunun başladığı eşiği belirler. Az tehlikeli işyerlerinde bu eşik daha yüksekte tutulmuştur.