İSG Denetiminde En Çok Eksik Çıkan 5 Belge (ve Nasıl Hazır Tutulur)

Bir iş teftişi sahaya bakmadan önce klasöre bakar. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene risk değerlendirmesi yapma, acil durum planı hazırlama, çalışanları eğitme, sağlık gözetimi yaptırma ve İSG profesyoneli görevlendirme yükümlülüklerini açıkça yükler. Bu yükümlülüklerin tamamı geriye dönük olarak 'belge' üretir; müfettiş de en hızlı tespiti bu belgelerin varlığı, tarihi ve geçerliliği üzerinden yapar. Pratikte sorun belgenin hiç olmaması değil; çoğu işyerinde belge vardır ama tarihi geçmiştir, içerik sahayı yansıtmaz ya da imza/onay zinciri eksiktir. Aşağıdaki 5 başlık, OSGB ve iş güvenliği uzmanlarının denetim deneyimlerinde en sık 'eksik' damgası yiyen evraklar. Bunları tek tek geçerlilik tarihiyle birlikte takip etmek, idari para cezası riskini ciddi biçimde düşürür.

Risk değerlendirmesi tüm İSG sisteminin temel belgesidir; eksikse diğer her şey havada kalır. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca değerlendirme; işveren, İSG uzmanı, işyeri hekimi ve çalışan temsilcisinden oluşan bir ekip tarafından yapılır, her sayfa paraflanır. Yenileme periyodu tehlike sınıfına göre değişir: çok tehlikeli işyerinde en geç 2 yıl, tehlikeli işyerinde 4 yıl, az tehlikeli işyerinde 6 yılda bir; ayrıca iş kazası, yeni makine/proses ya da işyeri taşınması gibi durumlarda derhal güncellenir. Denetimde en çok rastlanan kusur, başka bir işyerinden kopyalanmış, sahanın gerçek tehlikelerini içermeyen 'şablon' değerlendirmedir. Müfettiş kontrol listesinde olmayan bir tehlikeyi sahada görürse belge geçersiz sayılır.

İkinci sırada acil durum eylem planları geliyor. 6331 Madde 11-12, her işverene yangın, deprem, sabotaj, ilk yardım ve tahliye gibi senaryolar için önceden plan hazırlama, destek elemanı (söndürme, ilk yardım, tahliye ekipleri) görevlendirme ve tatbikat yapma yükümlülüğü getirir. En sık eksik: planın yazıldığı ama ekiplerin atanmadığı, tahliye krokisinin asılmadığı veya yıllık tatbikatın tutanakla kanıtlanamadığı durumlar. Denetimde müfettiş genelde rastgele bir çalışana 'yangın çıkarsa nereden tahliye olursun, ekip lideri kim' diye sorar; çalışan bilmiyorsa plan 'uygulanmıyor' kabul edilir. Plan, tatbikat tutanağı ve ekip görev çizelgesi birlikte tutulmalı.

Çalışan eğitimi, imza föyünden ibaret değildir; süre, içerik ve yenileme tarihi denetlenir. 2 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de (Sayı 33212) yayımlanan yeni Çalışanların İSG Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik temel eğitim sürelerini korur: az tehlikeli en az 8, tehlikeli 12, çok tehlikeli 16 ders saati. Yenileme periyodu çok tehlikelide yılda bir, tehlikelide iki yılda bir, az tehlikelide üç yılda birdir ve belgeler çalışanın özlük dosyasında saklanır. En sık eksik: yeni işe gireni eğitmeden çalıştırmak, yenileme süresi dolmuş eski sertifikalarla devam etmek. Her çalışan için eğitim tarihi ve geçerlilik sonu ayrı ayrı izlenmeli.

Dördüncü eksik kalem sağlık gözetimidir: işe giriş muayenesi ve periyodik muayene. ÇSGB'nin belirttiği periyotlar az tehlikelide en geç 5 yıl, tehlikelide 3 yıl, çok tehlikelide 1 yıldır; işe giriş/periyodik muayene formu (Ek-2) işyeri hekimince doldurulur. Beşinci ve çoğu zaman gözden kaçan kalem, İSG-KATİP üzerinden iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi sözleşmelerinin sistemde onaylı olmasıdır — taraflarca onaylanmamış sözleşmeyle verilen hizmet geçerli sayılmaz. Tüm bu belgelerin geçerlilik tarihini bir arada takip edip hatırlatma alabilmek için işyerleri giderek ISGJet gibi bir İSG yazılımına geçiyor; risk değerlendirmesi, ramak kala, eğitim ve İSG-KATİP süreçlerini tek panelde toplamak istiyorsanız ücretsiz demo üzerinden inceleyebilirsiniz.

Bu 5 belgenin eksikliği yalnızca uyarıyla kalmaz. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın yayımladığı idari para cezaları cetvelinde 6331 Madde 26 kapsamında her ihlal kalemi ayrı ayrı cezalandırılır; risk değerlendirmesi yapmama gibi temel ihlaller her ay tekrar tekrar kesilebilir ve tehlike sınıfına göre katlanır. Cezadan kaçınmanın yolu kahramanlık değil, takvim disiplinidir: her belgenin geçerlilik sonu, sorumlusu ve dayanağı bir yerde tutulmalı; süre dolmadan hatırlatma gelmelidir. Manuel Excel takibinde en sık kaybedilen şey budur. Belge envanterini dijitalleştirip her kaleme geçerlilik tarihi ve otomatik hatırlatma bağladığınızda, denetim 'evrak avı'na dönmez; klasör her an hazır olur.