İş kazası sonrası 4 paralel süreç
(1) Cumhuriyet Savcılığı — TCK Md.85 taksir ile öldürme veya Md.89 yaralama suçu. (2) İş Mahkemesi — tazminat davası (çalışan veya ailesi). (3) SGK — Sigorta primi rücu hakkı, çalışana yapılan ödemenin işverenden geri alımı. (4) ÇSGB İş Müfettişi — idari soruşturma + idari para cezası + iş durdurma. Dört süreç birbirinden bağımsız ama kanıt zincirleri ortak — özellikle 'eğitim verildi mi' sorusu.
5510 Madde 21 — SGK rücu hakkı
Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu 5510 Madde 21: 'iş kazasının işverenin kastı, çalışanların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmesi durumunda, kurumca yapılan ve ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin işverenden istenebilir.' Eğitim eksiği = mevzuata aykırı hareket = SGK rücu hakkı. Tipik ölümlü kaza rücu tutarı 800K-1.8M TL.
6331 Madde 17 — eğitim zorunluluğu
İşveren çalışana 'işe başlamadan önce + sonra periyodik' İSG eğitimi vermek zorunda. Az tehlikeli işyerinde 3 yılda bir, tehlikelide 2 yılda bir, çok tehlikelide yılda bir. Süreler: az tehlikeli 8 saat, tehlikeli 12 saat, çok tehlikeli 16 saat. Eğitim sertifikası işyerinde + İSG-KATİP'te kayıtlı olmalı. Kayıt yokluğunda her çalışan için 1.252 TL/ay ceza + kaza sonrası ağırlaştırma.
TCK Madde 85 ve Madde 89
Türk Ceza Kanunu Md.85 'Taksir ile ölüme sebebiyet verme': 2 ila 6 yıl hapis. Md.89 'Taksir ile yaralama': 3 aya kadar 1 yıla. İş kazası sonucu ölüm veya ağır yaralanmada işveren yetkilisi (genel müdür, mağazaname yetkilisi) hakkında bu maddeler işletilir. Eğitim verilmediği tespit edilirse 'taksirin ağırlığı' artar — alt sınırdan değil orta sınırdan ceza uygulanır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi içtihatı bu yönde.
Eğitim takip sisteminde 5 kritik kayıt
Yasal kabul edilebilirlik için minimum: (1) Çalışan kimlik + işyeri pozisyon. (2) Eğitim tarihi + süresi + konu listesi. (3) Eğitmen adı + sertifika no. (4) Çalışan imzası (ıslak veya dijital). (5) Bilgi sınavı sonucu (zorunlu — Yönetmelik Md.7). Manuel kayıt bu 5 unsurdan tipik 2-3'ünü taşır — eksik kayıt mahkemede zayıf delil. Sistemli yazılım 5 unsuru otomatik birleştiren rapor üretir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu içtihatı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2018/9-589 E. 2020/645 K.: 'İSG eğitiminin verildiğinin işveren tarafından somut delillerle kanıtlanması gerekir. Salt liste/form sunulması yeterli değildir; eğitimin içeriği, çalışana ait imza, anlama sınavı sonucu birlikte değerlendirilmelidir.' Bu içtihat 'kâğıt liste yetmez' diyor — sistemli yazılım gereksinim haline geliyor.
Dijital sistemin korumadan önce yarattığı değer
Eğitim takip sistemi sadece dava sonrası savunma değil — proaktif fayda yaratır: (a) Periyodik hatırlatma — eğitim zamanı geçmeden uyarı. (b) İçerik standartlaşması — tüm çalışan aynı kalitede eğitim. (c) E-öğrenme entegrasyonu — uzaktan video + sınav. (d) Sertifika otomatik üretim — İSG-KATİP standart format. KontrolJet ISGjet bu 4 fonksiyonu tek pakette sunar.
Özet çıkarımlar
- İş kazası sonrası 4 paralel süreç başlar — eğitim kanıtı her birinde kritik.
- Yargıtay 'kâğıt liste yetmez, kapsamlı delil' içtihatı koymuştur.
- SGK rücu hakkı ölümlü kazada 800K-1.8M TL'ye ulaşır.
- Sistemli eğitim takip 5 kritik kayıt unsurunu otomatik birleştirir.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- OSGB sertifikası yeterli delil değil mi?
- OSGB sertifikası 'eğitimin verildiğini' kanıtlar ama 'çalışanın katıldığı + anladığı' kanıtlamaz. Yargıtay içtihatı 3 unsuru birlikte arar: eğitim + katılım + sınav.
- Uzaktan eğitim (e-learning) yasal kabul edilir mi?
- Evet — Yönetmelik Madde 7 değişikliği (2020) ile uzaktan eğitim açık bırakıldı. Şart: video izleme kaydı + sınav + sertifika sistemli kayıtlı olmalı. Manuel takipte mümkün değil.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331 (erişim: 2026-05-13)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510 (erişim: 2026-05-13)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5237 (erişim: 2026-05-13)
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.csgb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)
- Yargıtay Karar Arama. Yargıtay Bilgi İşlem Merkezi. https://karararama.yargitay.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)