Genelge 2025/4: ne getirdi?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı 2025 Kasım'da 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu kapsamında yapı denetim kuruluşlarına 'İSG Bulgu Raporlama Zorunluluğu' getiren 2025/4 sayılı Genelgeyi yayınladı. Genelge yapı denetim firmasının her saha ziyaretinde İSG noksanlıklarını (yüksekten çalışma, yapı iskelesi, KKD, alın koruma, elektriksel güvenlik) tespit etmesini, ÇSGB ve YÜR-İSG (Yatırım Üretim Denetim İSG) sistemine 48 saat içinde bildirmesini zorunlu kılıyor.
Üçlü sorumluluk modeli: yüklenici + denetim + İSG katip
Şu ana kadar saha İSG sorumluluğu işveren + İSG katip (uzman/danışman) ikilisi. Yeni genelge yapı denetim firmasını üçüncü ayak olarak ekliyor. Sorumluluk yapı denetim adına: gözlem + raporlama (denetim bulgu ve düzeltici tedbir önerisi); ÇSGB iş müfettişi onay/yaptırım yetkili. Bu Türkiye'de İSG denetim yoğunluğunu artıracak değişiklik — Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı 2025 etki analizinde denetim sıklığının %120 artacağı tahmin ediliyor.
İSG bulgu raporu formatı
Genelge ekinde standart 'Yapı Denetim İSG Bulgu Formu' yayınlandı. Alanlar: tarih, saha kimliği, gözlemlenen noksanlık (kategorik: yüksekten çalışma / iskele / KKD / makine güvenlik / elektrik / yangın / hijyen / kişisel temizlik), tehlike derecesi (kritik/yüksek/orta/düşük), düzeltici tedbir önerisi, hedef tarih, sorumlu kişi. Yapı denetim firması bunu dijital olarak YÜR-İSG portal'e yüklemeli; PDF + Excel + e-imza desteği.
İSG katip ile koordinasyon
Yapı denetim mühendisi (genelde inşaat mühendisi) İSG uzmanı değil. Genelge 'tip B+İSG temel' yapı denetim sertifikası getirdi — yapı denetim mühendisi 40 saatlik İSG temel eğitimini tamamlamalı. Sahada İSG katipsiz bir tespit yapamaz — birlikte değerlendirme yapılır. Bu eğitim 2025 Aralık'tan itibaren TSE ve ÇSGB akredite eğitim merkezlerinde veriliyor; yıllık 25.000+ kişi alacağı tahmin ediliyor.
Mali ve hukuki yaptırımlar
Yapı denetim firmasının bulguyu rapor etmemesi durumunda ÇSGB iş müfettişi 6331 sayılı Kanun Madde 26 yaptırım — yıllık 50.000-500.000 TL (2026 sirküsünde güncel rakam). Bulguya rağmen yüklenicinin tedbir almaması durumunda kazaya neden olursa CMK 17 'taksirle yaralama' veya 'taksirle ölüme neden olma' soruşturması — denetim firması ihmal soruşturmasında yer alabilir. TBK 49 'haksız fiil' tazminat sorumluluğu artar.
Pratik etki: yüklenici tarafında ne değişir?
Yüklenici şu ana kadar İSG katip raporlarıyla iletişimde kalıyordu. Şimdi yapı denetim raporu ek bir baskı kanalı. Sahada dokümantasyon + foto-belge çok daha sistemli olmalı: günlük günlük puantaj, yüksekte çalışma izin formları, KKD dağıtım kayıtları, makine periyodik kontrol etiketleri, iskele sökme-kurma tutanağı. Dijital İSG sistemine veri girilmesi denetim öncesi kanıt — kağıt sistem hızla yetersiz kalıyor.
Yazılım entegrasyonu: YÜR-İSG portal API
Yapı denetim İSG bulgularını YÜR-İSG sistemine yükleme için ÇSGB API yayınladı. İSG katip yazılımları, yapı denetim CAD/proje yönetim yazılımları bu API'ye entegrasyonla bulgu paylaşabilir. Yüklenici de aynı API ile düzeltici tedbir kapatma kaydı oluşturabilir — denetim döngüsü tamamen dijital. 2026 ortasında entegrasyon yaygınlaşacak; manuel form yerine 'sahada tablet ile rapor' standartlaşıyor.
Özet çıkarımlar
- Genelge 2025/4: yapı denetim İSG noksanlık raporu 48 saat içinde YÜR-İSG'ye.
- Üçlü sorumluluk: yüklenici + İSG katip + yapı denetim.
- Yapı denetim mühendisi 40 saatlik İSG temel eğitimi zorunlu.
- Bulgu raporlanmazsa firma 50K-500K TL idari para cezası alır.
- Sahada dijital dokümantasyon kritik — manuel form yetersiz kalıyor.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- 4708 sayılı Yapı Denetim Kanunu. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)
- Genelge 2025/4 Yapı Denetim İSG Bulgu Raporlama. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.csb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. T.C. Mevzuat Bilgi Sistemi. https://www.mevzuat.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)
- YÜR-İSG Portal Entegrasyon Rehberi. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.csgb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)
- Yapı Denetim Kuruluşları Yönetmeliği. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.csb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-18)