Genel tablo: Türkiye 2025 İSG karnesi
SGK İş Kazaları İstatistik Yıllığı 2025 (2026 yayını) verilerine göre Türkiye'de toplam 558.000+ iş kazası, 1.640 ölümlü iş kazası kaydedildi. Önceki yıla göre kaza %4 arttı, ölüm %2 azaldı. 100.000 sigortalı başına ölümlü kaza oranı 4.12 (AB-27 ortalama Eurostat 2024: 2.21) — Türkiye AB ortalamasının yaklaşık 2 katı. ILO 'Decent Work Country Programmes' Türkiye için yapısal iyileşme tavsiyesi 2025 sonu raporunda yer aldı.
Sektörel ölümlü kaza oranı — en riskli 5
(1) Madencilik ve taş ocağı: 100.000 sigortalı başına 21.4 ölüm (Soma 2014'ten sonra düşmüştü, 2024-25'te tekrar yükselişe geçti); (2) İnşaat: 8.7 (deprem bölgesi yıkım + yeniden inşa etkisi), (3) Ulaştırma ve depolama: 6.3, (4) Tarım, ormancılık: 5.8, (5) Üretim (metal işleme, kimya): 4.1. Hizmet sektörü 1.3. EU-OSHA 'Sectoral OSH Performance 2024' raporu Türkiye için aynı sektörel sıralamayı doğruluyor.
Kaza türü dağılımı: 'fatal four'
OSHA 'Fatal Four' kategorisi ABD inşaat kazalarının %60'ını oluşturan 4 ana tipi tanımlar: yüksekten düşme (Fall), elektrik çarpması (Electrocution), nesne çarpması (Struck-by), arasında sıkışma (Caught-in). Türkiye 2025 verisinde inşaat sektörü ölümlü kazaların %58'i Fatal Four kategorisinde — bu örtüşme yüksek. Yüksekten düşme tek başına %32 — en kalın kategori. Çatı + iskele + asansör boşluğu en sık düşme noktaları.
Bölgesel dağılım: il bazında heatmap
İl bazında en yüksek ölümlü kaza oranları: İstanbul (toplam sayı, sigortalı yoğunluğu nedeniyle), Zonguldak (madencilik), Hatay/Kahramanmaraş (deprem bölgesi), Şanlıurfa (tarım + sınır lojistiği), Manisa (madencilik). En düşük oranlar: Bayburt, Tunceli, Ardahan (sigortalı çalışan sayısı düşük + hizmet sektörü ağırlıklı). Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bölge planlama raporları benzer dağılımı destekliyor.
Yaş ve mesleki tecrübe katsayısı
Genç işçi (18-25 yaş) ortalamadan %22 daha sık kaza geçiriyor — deneyim eksikliği + risk algılama gelişmemişliği. 55+ yaş işçi kaza sayısı düşük ama ölümlü kaza oranı yüksek (düşme + kardiyovasküler etki). NIOSH 'Workplace Demographics' veri seti ABD'de aynı pattern'i gösteriyor. İSG eğitiminde yaş-bazlı modüller (yeni başlayan, deneyimli, kıdemli) verimliliği artırıyor — IOSH 'Managing Occupational Health and Safety' rehberi öneriyor.
Bildirim açığı ve gerçek tablo
ILO'ya göre Türkiye'de iş kazası bildirim açığı %25-30 — özellikle küçük işletme (50- çalışan), tarım, ev hizmeti sektöründe gerçek kaza sayısı SGK rakamlarından yüksek. Eurostat 2024 'OSH Reporting Quality' Türkiye'yi 'medium underreporting' kategorisinde değerlendirdi. SGK'nın elektronik kaza bildirim (eBildirge) sistemi 2023'ten beri yaygınlaştı, açık daralıyor ama hâlâ var.
2026 öncelikleri ve İSG yatırım önerileri
ÇSGB 2026 Çalışma Programı: (1) madencilik özel denetimi, (2) inşaat sahası mobil denetim ekipleri (drone destekli), (3) tarım sezonluk işçi koruması, (4) deprem bölgesi sürekli izleme, (5) küçük işletmelerde İSG-katip dijitalleşme. İşveren tarafında veri-odaklı yatırım: en riskli 3 işyerinde 6 ay önce başla, KPI dashboard, AI risk öngörüsü, EKED + LOTO + yüksekte çalışma sertifikasyon.
Özet çıkarımlar
- Türkiye 100.000 sigortalı başı ölümlü kaza 4.12 — AB ortalamasının ~2 katı.
- En riskli 5 sektör: madencilik, inşaat, ulaştırma, tarım, üretim.
- Yüksekten düşme tek başına inşaat ölümlü kazaların %32'si — Fatal Four hâkim.
- Genç işçi %22 fazla kaza; 55+ ölümlü kaza oranı yüksek.
- Bildirim açığı %25-30 — gerçek tablo SGK rakamlarından daha yüksek.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- İş Kazaları İstatistik Yıllığı 2025. T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. https://www.sgk.gov.tr/Istatistik (erişim: 2026-05-18)
- Accidents at Work Statistics 2024. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/web/health-and-safety-at-work/ (erişim: 2026-05-18)
- Fatal Four — Construction Hazards. U.S. Occupational Safety and Health Administration. https://www.osha.gov/construction (erişim: 2026-05-18)
- Decent Work Country Programme — Türkiye. International Labour Organization (ILO). https://www.ilo.org/ankara (erişim: 2026-05-18)
- Sectoral OSH Performance in Europe 2024. EU-OSHA. https://osha.europa.eu/ (erişim: 2026-05-18)