EU 2016/425 Yönetmeliği — temel çerçeve
Avrupa Parlamentosu ve Konseyi Yönetmeliği (EU) 2016/425 — kişisel koruyucu donanım için Avrupa standartları. CE işareti + risk kategorisi (I, II, III) + üretici sorumluluğu + dağıtım zinciri. Türkiye, 25/4/2013 tarihli Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik ile EU 2016/425 paralel çerçevesini benimsedi. CE işaretsiz KKD'lerin işyerinde kullanılması cezalı.
KKD risk kategorileri
Kategori I — minor risk (eldiven, hafif gözlük). Üretici beyanı yeterli. Kategori II — orta risk (kask, ayakkabı). Onaylanmış kuruluş tarafından AB Tipi İnceleme. Kategori III — ciddi/ölümcül risk (yüksekte çalışma, gazdan koruma, kimyasal). Onaylanmış kuruluş tarafından üretim sürekli denetim. Sistemli yazılım her KKD'nin kategori + sertifika + son kullanma tarihini tutar.
Dağıtım takibinde 5 kayıt
(1) Çalışan kimlik. (2) Verilen KKD marka/model/CE sertifikası. (3) Veriliş tarihi + miktar. (4) Kullanım eğitimi tarihi + sertifika. (5) İade/yenileme/değiştirme tarihçesi. Manuel imza listesi sadece 1+3+belki 2 kayıt tutar; 4 ve 5 atlanır. Müfettiş denetiminde bu eksiklik = idari ceza.
Eğitim entegrasyonu — KKD kullanım
KKD Yönetmelik Madde 7: 'işveren KKD kullanımı konusunda çalışana bilgi ve eğitim sağlamak zorundadır.' Eğitim içeriği: ne zaman + nasıl + bakım + ayar + saklama. Bu eğitim genel İSG eğitiminden ayrı kayıtlı olmalı. Manuel sistemde tipik karışıklık: 'yıllık 16 saat İSG eğitimi' içine KKD modülü dahil ediliyor, ayrı sertifika düzenlenmiyor. Müfettiş 'ayrı KKD eğitim sertifikası' isteğinde belge çıkmıyor.
Kontrol/denetim örüntüsü
ÇSGB müfettiş tipik denetim adımları: (a) İşyerine giriş, KKD kullanım gözlemi (çalışan kask takmış mı, eldiven var mı). (b) İSG-KATİP kayıt kontrolü. (c) KKD stok + dağıtım defteri istenir. (d) Çalışan dosyalarından imza + sertifika çıkarma. (e) Spot test — bir çalışana 'kaskın doğru kullanımı' sorusu. Sistemli yazılım her adımı dijital görüntülenebilir kılar.
Cezalar — 2026 güncel
KKD sağlanmaması/eksik sağlanması: 6331 Madde 26 — her çalışan başı 2.508 TL/yıl. KKD kullanım eğitimi verilmemesi: 1.252 TL/çalışan/ay. KKD sertifikası bulunmaması (CE'siz): 8.500 TL ceza + ürün kullanım durdurma. 50 çalışan + 3 ay süresinden geçmiş = 200-300 bin TL ceza riski. Sistemli yazılım yıllık tipik 10-25 bin TL — net pozitif ROI.
Saha mobil entegrasyon
Modern KKD takip sistemleri saha mobil uygulamasıyla çalışır: depo görevlisi telefon ile QR taratır → çalışana KKD verilir → dijital imza + foto. Eğitim videosu uygulamada izlenir → sınav → sertifika otomatik üretilir. Bu workflow şantiye ve fabrika gibi dağınık işyerlerinde manuel takipten %5x verimli. KontrolJet ISGjet mobil uygulamasında bu akış mevcut.
Özet çıkarımlar
- KKD dağıtım takibi 5 kayıt unsurunu (kimlik, KKD, tarih, eğitim, tarihçe) birleştirmelidir.
- EU 2016/425 CE işaretli + Türkiye Yönetmelik paralel çerçevesi geçerli.
- Eğitim KKD'den ayrı kayıtlı olmak zorunda — genel İSG eğitimi içine sıkıştırılamaz.
- 50 çalışanlı işyeri ceza riski 200-300K TL/yıl — sistemli takip 10-25K TL.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- KKD'nin tedarikçisi sertifikayı sağlıyor, ben tutmam gerekli mi?
- Evet. CE sertifikası tedarikçidedir ama 'işyerine giriş tarihi + kim aldı + kullanım eğitimi' işveren tarafında tutulmalı. Müfettiş 'kim aldı' sorduğunda tedarikçi cevap veremez.
- Tek kullanımlık KKD (örn. eldiven) için de takip gerekli mi?
- Stok bazlı takip yeterli — kim aldı kayıt zorunlu değil. Kategori II ve III KKD'lerde (kask, harness, gaz maskesi) kişi bazlı takip şart.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- Regulation (EU) 2016/425 on Personal Protective Equipment. European Commission. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2016/425/oj (erişim: 2026-05-13)
- Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.csgb.gov.tr/ (erişim: 2026-05-13)
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. T.C. Resmi Gazete. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331 (erişim: 2026-05-13)
- ISO 45001:2018 Occupational Health and Safety Management Systems. International Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/63787.html (erişim: 2026-05-13)