Niye şimdi gündemde?
ISO Technical Committee 283 (Occupational Health & Safety) ISO 45001:2018'in 5 yıllık sistematik gözden geçirmesini 2024'te tamamladı ve revizyon kararı verildi. 2026'da Committee Draft (CD) ve Draft International Standard (DIS) aşamaları görüşülüyor; final yayım ISO planına göre 2027 sonu hedefli. Quality Magazine ve BSI 2026 publication'larına göre ISO 9001:2026 ve ISO 14001:2026'nın da paralel revizyonu nedeniyle Annex SL uyumlu IMS (entegre yönetim sistemi) çalışan firmalar üç standardı birlikte güncelleyecek.
Beklenen değişiklik 1: Total Worker Health
IHMM ve PECB 2026 white paper'ları aynı sinyali veriyor: 45001:2027 fiziksel tehlikenin ötesine geçip 'wellbeing, culture, emerging risks' başlıklarını madde içinde tanımlı şekilde içerecek. ILO Mayıs 2026 yayını 'AI and digitalization are transforming safety and health at work' raporu psikososyal sağlığı 'temel hak' kategorisine taşıdı (C155 + C187 sonrası). İSG uzmanı 2026'da ISO 45003:2021 'Psychological health and safety at work' kılavuzunu hâlihazırda kurum içine adapte etmeli.
Beklenen değişiklik 2: AI ve dijital sistemler
Wearable, IoT sensör, AI tabanlı erken uyarı sistemleri 45001:2018'de 'opportunity' olarak ima edilmişti; revizyonda Madde 6 (Planning) ve 8 (Operation) içinde explicit referans bekleniyor. Risk: gözetim baskısı (constant monitoring → stress) ve veri etiği. Avantaj: ergonomik hazard'lar sürekli izlenip erken müdahale. KVKK + GDPR uyumu denetimde delil olarak istenecek. İSG uzmanı yeni iş yerlerinde wearable pilotu yaparken DPIA (Veri Koruma Etki Değerlendirmesi) prosedürünü şimdiden hazırlamalı.
Beklenen değişiklik 3: İklim ve dış çevre
Şubat 2024'te ISO 'Climate change amendments' yayımlayıp 30+ yönetim sistemi standardına Climate change in context (Madde 4.1) ekledi — ISO 45001 dahil. 2027 revizyonunda iklim doğrudan tehlike kaynağı olarak modelleniyor: ekstrem sıcaklık, hava kalitesi, taşkın → çalışan sağlığı. NIOSH Heat Stress önerileri ve EU-OSHA 'Healthy Workplaces 2026-2027' kampanya odakları bu yöndedir.
Beklenen değişiklik 4: Worker participation derinleşmesi
ISO 45001:2018 Madde 5.4 çalışan katılımını zaten zorunlu kılıyordu; 2027 revizyonunda 'meaningful consultation' kavramı (sadece bilgilendirme değil, karar süreçleri) güçlendiriliyor. ILO Konvansiyon C190 (Şiddet ve Taciz) ve C155 yeni temel hak statüsü Türkiye'nin onayladığı C155 uyumunu da etkileyecek. Çalışan temsilcisi atanması (6331 Madde 18) yeterli değil — temsilcinin denetim, risk değerlendirme ve düzeltici faaliyet süreçlerine dahliyatı kanıtlanmalı.
12 aylık hazırlık adımları
(1) Mevcut 45001:2018 sistem dökümanları gap analizi — psikososyal, iklim, dijital izleme kısımlarını ekleyin. (2) ISO 45003 kılavuzunu kurum içi prosedüre işleyin (anonim anket + danışmanlık servisi). (3) Wearable/AI pilotu için DPIA çıkarın; KVKK Aydınlatma Metni'ne ekleyin. (4) İklim risk değerlendirmesi: sıcak çarpması, kapalı alan havalandırma, lokal hava kalitesi. (5) Çalışan temsilcisi protokolü güncelleyin — toplantı tutanakları + karar girişleri yazılı kanıt. (6) Üst yönetim bilgilendirmesi: 45001:2027 transition sürecinin 3 yıllık (sertifika geçerliliği) maliyet etkisi.
Belgelendirme kuruluşları ne diyor?
BSI, TÜV SÜD, SGS ve Bureau Veritas 2026 transition rehberlerini yayımladı — 2018'de OHSAS 18001'den 45001'e geçişte verilen 3 yıllık period 45001:2027'de de bekleniyor. Şu an 45001:2018 sertifikalı firmaların yıllık ara denetimleri sırasında auditörler 'forward-looking gap' notlarını dosyaya işliyor. TÜRKAK akrediteli BB'ler 2027 Q4'ten itibaren yeni sertifikaları otomatik 2027 versiyonuyla verecek.
Özet çıkarımlar
- ISO 45001:2027 final yayım 2027 sonu; CD/DIS aşamaları 2026 boyunca devam ediyor.
- Psikososyal risk + AI + iklim üç ana eksen — 45003 kılavuzunu şimdi adapte edin.
- Wearable/sensör pilotunda DPIA + KVKK Aydınlatma Metni eklenmesi zorunlu hale gelecek.
- Çalışan katılımı 'meaningful consultation' seviyesine çıkacak — karar tutanakları delil.
Sıkça Sorulan Sorular
AI ve arama motorlarının doğrudan çekebileceği soru-cevap bloğu.
- Mevcut 45001:2018 sertifikam ne zaman geçersiz olur?
- Final yayımdan (beklenen 2027 sonu) sonra IAF MD genelgesi 3 yıllık transition tanımlar — yani ~2030 sonuna kadar 2018 sertifikası ile devam edilebilir. Ancak yeni başlayan sertifikasyonlarda 2027'den itibaren yeni versiyon kullanılır.
- Türkiye 6331 sayılı Kanun bu revizyondan etkilenir mi?
- Doğrudan değil — 6331 yasal çerçeve. Ama Yönetmelikler ve İSG-KATİP süreçleri ISO 45001 ile uyumlanmaya devam ediyor. ÇSGB'nin 2027 sonrası psikososyal risk için yeni tebliğ çıkarması olası.
Kaynakça
Bu yazı aşağıdaki uluslararası kaynaklardan sentezlenip Türkiye mevzuat bağlamına uyarlanmıştır. Doğrudan çeviri yapılmamıştır.
- ISO 45001 Revision Update 2026. Core Business Solutions. https://www.thecoresolution.com/iso-45001-revision-update-2026 (erişim: 2026-05-13)
- ISO 45001:2027 and ISO 14001:2026 Update Progress and Key Changes. Risk Evolves. https://www.riskevolves.com/iso-450012027-and-iso-140012026-update-progress-and-key-changes (erişim: 2026-05-13)
- AI and digitalization are transforming safety and health at work. International Labour Organization. https://www.ilo.org/resource/news/ai-and-digitalization-are-transforming-safety-and-health-work (erişim: 2026-05-13)
- ISO 45003:2021 Psychological health and safety at work. International Organization for Standardization. https://www.iso.org/standard/64283.html (erişim: 2026-05-13)
- Updates are Coming to ISO 9001, 14001 and 45001. Quality Magazine. https://www.qualitymag.com/articles/99168-updates-are-coming-to-iso-9001-14001-and-45001 (erişim: 2026-05-13)